Aestimationes classicorum humanisticorumque

Feriis gratiarum agendarum ad finem appropinquantibus, occasionem accepi ut meum propositum incipiam, paginam interretialem aestimationibus librorum de rebus classicis humanisticisque deditam confingi. Qua pagina non nisi aestimationes voluminum utilium discipulis atque a discipulis conscriptas includere velim, in modo blog; quippe quo modo blog utentes persuadeamus lectoribus ut participes in actu aestimandi voluminis cuiuslibet fiant. Cum nonnulli discipuli nostri latine calleant, scilicet aestimationes latine scriptae accipiantur; sed licet et sermonibus vernaculis uti. Indices ad tales aestimationes componendas huic paginae mox adiungam.

Quamquam placet perscrutari poetas dramaticos graecos atque indos ut similia dissimilia inter eos repperiantur notentur contemplentur, haud scio an utile sit. Nam tragoedi comoedique graeci non nisi dramatice conscripserunt; Kalidasa, optimus inter permultos alios poetas, tribus generibus litterarum praecipuus erat: ex septem operibus ei ascriptis, tria sunt fabellae, tria carmina lyrica, unum poema epicum. De generibus litterarum indicis, et de quali modo opera Kalidasae distinguantur, opus nunc est disserere.

de discipulis Boethii Consolationem legentibus

Haud scio quid boni fecerim ut Fortuna sic beaverit me alumnis non modo pulcherrimis sed etiam intelligentissimis! Hi sunt qui hoc trimestri Consolationem Philosophiae mecum legunt...praeterea -- quod mea maxime refert-- hic liber optimus et intelligitur ab eis, et delectat.

Est Ujjayini inter antiquissimas urbes terrae Indicae. Iam tempore Buddhae et Mahavirae, sc. saeculo quinto ante Ch. n., erat vetusta metropolis regionis Malva, compitum quoque viarum ferentium ad oram Maris Arabicae et ad urbem imperialem Pataliputram. Per saecula permulta usque ad hodie opulentissima et rebus et artibus permanet Ujjayini; hic etiam apud aulam regiam Vikromadityae florebant saeculo quinto nostrae aetatis illa “navaratnani” vel novem gemmae: Dhanvantari medicus, Kshapanaka, Amarasimha, grammaticus atque poeta qui illud lexicon mirabile Amarakosha composuit; Shanku; Vetalabhatta, astrologus atque mathematicus; Ghatakarpara; Vararuchi, poeta atque philologus; Varahamihira atrologus, et Kalidasa.

Qui vitam unius ex tribus Atticis tragoedis narrare cupiat, indiciis non careat. Ex libris fere eiusdem temporis apparent historiae de familiis, de amicis, de moribus dictisque Euripidis, Aeschyli, Sophoclis; tales invenimus abundantes in lexicis, commentariis, encyclopaediis omnium saeculorum antiquorum medioaevalium humanisticorum. Huc quoque accedunt testimonia archaeologica, e.g. imagines depictae in operibus tesellatis. Quam dissimillimus est status indiciorum de auctoribus sanscritis. Est Kalidasa celeberrimus poeta Indus; paene nihil tamen de illius vita novimus praeter ea quae possunt divinari ex versibus poetae ipsius. Quia hi versus permulti sunt -- quod non prohibet quin plures desideremus! -- efficiunt ut coniecturas de auctore ipso multiplicemus. Quo saeculo floruit? Locus litterarius non exstat in quo patriam suam Kalidasa pronutiaverit. Sunt autem versus qui syllabis nominis imperatoris Indorum Vikramadityae ludentes videntur hunc regem ipsum significare. Potestne coniecturari, Kalidasam floruisse apud Vikramadityae regiam aulam? Sed ecce aporia: sunt tres reges nomine Vikramaditya praediti: quis recte nominari debet Kalidasae patronus? Licet poetam ascribere saeculo non solum primo ante Ch. N. sed quarto aut etiam sexto post Chr. N. Deinde in qua civitate floruit? In hac quaestione investiganda aliae aporiae apparent. Sunt nonnullae e.g. urbes descriptae magna cum cura in operibus Kalidasae, inter quas Ujjayini haud scio an carissima appareat poetae et diligentissime delineata sit. Estne ergo Kalidasa cives Ujjayinensis?

Sicut lectoribus Graecarum litterarum tres sunt scriptores fabularum inter omnes insignes, sc. Aeschylus, Sophocles, Euripidesque, apparet quoque studentibus Indologiae corona stellata trium auctorum sanscritorum a quibus fabulae pulchritudinis eximiae nobis traduntur: Bhasa, Kalidasa, Bhavabhuti. Floruit quisque saeculis primi millennii post Christum natum. Quisque conscripsit opera sua apud aulam regiam, ad regem dilectandum. Sunt quoque de his historiae iucundae, in quibus res gestae in certaminibus poetarum heroicorum mirae videntur….quae haud scio an verae sint, quippe quia nonnullae humanam fidem excedant.

Sanscritarum studium litterarum bonarum incipere cupienti, si in mediam bibliothecam ruens nescioquid antiquorum auctorum volumen primum corripiat, res aliter cadat quam putaverit. Nam, inter alia, genera litteraria indica non omnino eadem sunt atque nostra europaea; huc accedit quod mythologia Indorum, multo copiosior quam Graecorum et fabulis et personis, satis ignota nobis est. Quae cum ita sint, lector noster, nomina concepta argumenta sibi maxime insolita perscrutans, animo iam dimissus, studium suum, inceptum sed non peractum, mox abiciet.
Si licet moneam, quidni incipiatur cum fabellis dramaticis sanscritis? Haec opera, cum monumenta artis poeticae indicae sint, lectoribus tamen nodus cognitionis illos petentibus qui vinciant nostras exspectationes atque alienas, facile patefaciunt praebentque. Sine dubio ars dramatica indica non eadem est atque nostra; nihilominus, illa ars, sicut graeca romanaque, utitur argumentis depromptis e traditione mythica, personis historicis vel epicis, et depictionibus affectuum non specialium sed generalium qui ad nos omnes pertinent. Hic possumus repperire quod pectus commoveat, desideria nostra secreta aperiat, cupiditatem participandi in vitis heroicis inflammet.
Initium igitur faciamus cum illa pulcherrima Shakuntala vel Vasavadatta, Agnimitra vel Madhava, quorum historiis mellifluis corda resonabunt